واقعيتهاي افزايش نرخ ارز

دولت يازدهم در حالي قدرت را در دست گرفت كه كل نقدينگي كشور 570 هزار ميليارد تومان بود و حال آنكه در زمان حاضر اين مقدار به بيش از 1170 هزار ميليارد تومان رسيده است. يعني كمي بيش از دو برابر .همچنين نرخ دلار تا بيش از 3900 تومان قد كشيده بود. اما دولت روحاني تلاش كرد بجاي ايجاد رونق اقتصادي واقعي با چاپ اسكناس و افزايش نقدينگي ايجاد درآمد كند و با تمام توان جلوي اثر گذاري افزايش نقدينگي بر نرخ ارز را بگيرد كه تا حدودي هم موفق بود.اما اكنون و در آستانه انتخابات دوازدهم رياست جمهوري فشار اين عدم تعادل بقدري زياد شده  كه كنترل آن توسط دولت ممكن نيست و هزينه هاي گزافي را بر بودجه تحميل مي كند. نگهداشت نرخ ارز بخصوص دلار در حدود 4000 تومان مي تواند برگ برنده دولت در انتخابات بعدي باشد. اما بعيد به نظر مي رسد دولت بتواند اين روند ناصحيح را ادامه دهد. چرا كه قيمت نفت مي بايست حدود 85 دلار باشد كه دولت به نقطه سربه سر درآمد و هزينه برسد. كمتر از آن يعني در حد 50 دلار فعلي باز هم دولت را مجبور به چاپ اسكناس و افزايش نقدينگي براي پرداختهاي جاري مي كند . در بخش عمراني هم تقريبا" تمام طرحها با مشكل جدي مواجه هستند و به ندرت طرحي وجود دارد كه كل اعتبارات مصوب را در طول سال دريافت كرده باشد.

بد عهدي هاي غربيها هم در برداشتن تحريمها و باز كردن درهاي تجارت بر روي ايران رييس جمهور حامي غرب و گفتگو با آنها را در تنگنا قرار داده است. از سوي ديگر مخالفين وي را در موضع بهتري قرار مي دهد. بيم افزايش بيش از اين مقدار قيمت ارز با توجه به افزايش بيش از 100 درصدي نقدينگي محتمل ترين فرضيه است .با توجه به ثابت بودن پشتوانه هاي ريال يا تومان نمي توان به خنثي بودن اين افزايش و اثر نداشتن آن در افزايش نرخ ارز اتكا كرد.

آنچه مسلم است دولت تلاش خواهد كرد حداقل تا پايان دولت يازدهم و پيروزي در انتخابات نرخ ارز را بصورت صوري پايين نگه دارد تا بتواند از ثابت بودن نرخ ارز، ميوه پيروزي در انتخابات را بچيند. اما واقعيت چيز ديگريست. برداشتن تهديدها در بازار نفت و دادن اطمينان براي تداوم تامين نفت ارزان و پايدار توسط دولت روحاني و در نتيجه وفور نفت در بازارهاي جهاني هيچ اميدي براي افزايش درآمدهاي نفتي باقي نگذاشته است.

اما بعد از انتخابات چه روحاني پيروز شود و يا نشود يك بحران نرخ ارز قابل پيش بيني است و رييس جمهور آينده مجبور به افزايش نرخ ارز متناسب با افزايش نقدينگي خواهد بود. در چنين شرايطي افزايش نهاده هاي توليد مخصوصا" با منبع خارجي و در نتيجه تورم ناشي از افزايش نرخ ارز محتمل است. همچنين بعلت ثبات قدرت خريد مردم حتي با وجود افزايش 10 تا 12 درصدي دستمزدها، ركود را بيشتر خواهد كرد. و يك ركود - تورمي ديگر در پيش خواهد بود. در حقيقت هم اكنون هم دولت با افزايش اندك دستمزدها و كاهش شديد مخارج خود بهاي سنگين ركود را بر اقتصاد تحميل كرده تا بتواند مدعي كاهش تورم باشد. اما چه بسا ركود تبعات گسترده تري از تورم داشته باشد. و اين امتياز محسوب نمي شود. تنها به گفته دولت بيش از 7000 و به گفته كارشناسان حدود 20 هزار واحد توليدي در آستانه ورشكستگي و نيازمند كمكهاي فوري دولت هستند.

بخشي از نقدينگي هم به احيا و جلوگيري از ورشكستگي بانكها اختصاص يافته است. بانكها بعلت سياستهاي غلط  در آستانه ورشكستگي قرار دارند و ورشكستگي حتي يكي از آنها باعث موجي سهمگين و غير قابل كنترل در اقتصاد ايران مي گردد. به همين علت هم بانكها براحتي مي توانند از دولت اخاذي كنند.اما معلوم نيست تا كي دولت توان جبران اشتباهات آنها را دارد و مي تواند اثرات ويرانگر تصميمات بانكها بر اقتصاد را ناديده بگيرد.

اما تغييرات شاخص بورس پس از افزايش نرخ ارز  از چند منظر قابل بررسي است:

1-با كاهش ارزش پول ملي ،قيمت سهام بعلت دارا بودن ارزش ذاتي مي بايست افزايش يابد و در صورتي كه با كاهش مواجه شود دچار كاهش مضاعف هم از طريق كاهش ارزش پول و هم كاهش شاخص شده است.

2- در صورت افزايش نرخ ارز قيمت نهاده هاي توليد افزايش و باعث كاهش سود و در نتيجه كاهش قيمت سهام مي گردد.

3- روند افزايش نرخ ارز جذابيت بيشتري ايجاد مي كند كه در نتيجه باعث خروج سرمايه از بازار بورس به سمت بازار ارز مي گردد.و همين امر باعث كاهش شاخص مي گردد.

اصولگرايان و اصلاح طلبان هر دو نتوانستند نسخه ي شفابخشي براي اقتصاد بپيچند و هر كدام به نوعي يكي با تورم افسار گسيخته و يكي با ركود شديد اقتصاد را با بحران مواجه كردند.

اميد است كه از دل انتخابات آينده يك ناجي واقعي پيدا شود. و بقول معروف« آزموده را آزمودن خطاست».

مجيد گودرزي مدرس مديريت مالي دولتي

منبع : مقالات مدیریت مالی financial articlesواقعيتهاي افزايش نرخ ارز
برچسب ها : افزايش ,دولت ,كاهش ,نقدينگي ,انتخابات ,اقتصاد ,افزايش نقدينگي ,ثابت بودن ,آستانه ورشكستگي ,كاهش ارزش ,باعث كاهش ,هزار ميليارد تومان